Định nghĩa giáo dục là gì? Lịch sử ngành khoa học giáo dục

giáo dục là gì
5 (100%) 1 vote

Giáo dục là gì? Giáo dục không đơn thuần là hoạt động giáo viên giảng dạy, truyền tải kiến thức cho học sinh. Giáo dục còn là một bộ môn khoa học về phương pháp giảng dạy và học tập.

Định nghĩa giáo dục là gì

Tin liên quan

>>Cử nhân là gì? Bằng cử nhân ở Việt Nam khác gì bằng cử nhân nước ngoài

>>Quản lý giáo dục là gì? Ngành Quản lý giáo dục tại Việt Nam

 

giáo dục là gì

 

Về mặt nguyên từ, trong tiếng Anh, giáo dục viết là “education”. Từ này có nguồn gốc từ tiếng La-tinh “ēducātiō” có nghĩa là nuôi dưỡng, nuôi dạy. Cụ thể, nó được cấu tạo từ hai bộ phận từ. “ēdūcō” có nghĩa là tôi dạy, tôi đào tạo”, còn liên quan đến từ đồng âm ēdūcō nghĩa là tôi đi tới, tôi lấy ra; tôi đứng dậy.

Trong tiếng Việt, “giáo dục” là một từ mượn hoàn toàn của Hán Việt. Phân tích ra “giáo” có nghĩa là dạy dỗ, dạy bảo ai. Còn “dục” có thể hiểu là nuôi, trồng, làm cho cái gì phát triển…

Vậy có thể giải thích khái niệm giáo dục là gì. Giáo dục hiểu một cách chung nhất nghĩa là hoạt động giảng dạy, giảng giải, đào tạo truyền tải kiến thức, kỹ năng, thói quen, hành vi… tất cả mọi thứ có thể của một/một nhóm đối tượng/thế hệ này cho một/một nhóm đối tượng/thế hệ khác.

Giáo dục thường diễn ra với sự hướng dẫn của người khác. Sự hướng dẫn có thể trực tiếp, thụ động hoặc ngày nay người hướng dẫn dùng nhiều phương pháp khác nhau để gợi mở cho người học tự khám phá tri thức. Dù là hình thức nào thì không thể phủ nhận vai trò của người hướng dẫn.

Sau quá trình được giáo dục, thường thì con người nào cũng có sự thay đổi ít nhiều về tư duy, nhận thức, vốn hiểu biết, suy nghĩ, cảm xúc… tất cả những thay đổi, biến chuyển đó đều mang tính giáo dục.

Giáo dục có nhiều hình thức và phương pháp khác nhau được áp dụng phù hợp với các lứa tuổi tương ứng với bậc đào tạo khác nhau.

Có thể hiểu giáo dục là quá trình hình thành và phát triển nhân cách dưới sự ảnh hưởng của tất cả các hoạt động từ môi trường bên ngoài tác động đến bản thân và được con người thực hiện một cách có ý thức.

Giáo dục cũng có thể được hiểu là hệ thống những tác động có mục đích xác định được tổ chức một cách khoa học (có kế hoạch, có phương pháp, có hệ thống) bởi các cơ quan chuyên biệt như nhà trường nhằm đào tạo con người phát triển toàn diện.

Tại Việt Nam, định nghĩa giáo dục là gì của Giáo sư Hồ Ngọc Đại đưa ra cũng được coi là một nguồn tham khảo. Theo Giáo sư Hồ Ngọc Đại, giáo dục là một quá trình truyền tải tự nhiên không áp đặt những kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm của một người hay một nhóm người sang một người hay một nhóm người khác thông qua giảng dạy, đào tạo hay nghiên cứu để từ đó tìm ra. Quá trình truyền tải kiến thức đó cũng khuyến khích, định hướng và hỗ trợ mỗi cá nhân phát huy tối đa những ưu điểm và sở thích của bản thân để họ nhận ra chính mình, được là chính mình. Qua đó giúp con người vừa thỏa mãn được quan điểm, thế mạnh sở thích của bản thân mà vẫn đóng góp được năng lực tối đa cho xã hội.

Liên Hiệp Quốc công nhận quyền giáo dục của tất cả mọi người tại điều 13 của Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (1966).

Nguồn gốc lịch sử của giáo dục

2 người thầy vĩ đại

Từ thời xa xưa, kể từ khi loài người biết hình thành ý thức, biết sáng tạo ra những biểu hiện đầu tiên của văn minh loài người thì có lẽ con người đã biết đến giáo dục. Thời đó, đơn giản là loài người truyền tai nhau, chỉ cho nhau cách cọ hai hòn đá vào nhau để tạo ra lửa, dạy nhau cách săn bắt thú trong rừng… Đó có thể coi là những hoạt động giáo dục đầu tiên của loài người.

Giáo dục là không thể tách rời với văn minh loài người. Sự phát triển của văn minh nhân loại phụ thuộc hoàn toàn vào quá trình trao tuyền kiến thức của thế hệ trước cho thế hệ sau.

Con người cổ đại dùng nhiều hình thức để biểu đạt kiến thức, thông tin muốn truyền cho nhau. Đó là hành động, cử chỉ, điệu bộ sau đó là tiếng nói. Đến khi con người phát minh ra chữ viết thì dùng chữ viết để lưu lại thông tin cho thế hệ sau đọc.

Khi xã hội loài người đạt tới trình độ văn minh rực rỡ, với hàng loạt thành tựu và phát minh đồ sộ dẫn tới việc truyền tải kiến thức qua lời nói qua chữ viết không thể truyền tải hết. Từ đó nảy sinh nhu cầu về việc đào tạo một cách chính quy, bài bản và khoa học.

Nhìn nhận giáo dục dưới góc độ một ngành khoa học thì có thể xác định tương đối lịch sử ngành giáo dục từ mốc thời gian thế kỷ thứ VI TCN. Triết gia người Hy Lạp Plato lập ra một học viện ở Athens. Đây được coi là cơ sở đầu tiên của giáo dục bậc cao ở phương Tây. Từ đây, Plato và học trò của mình đã đặt những viên gạch đầu tiên cho nền móng cho triết học phương Tây và khoa học thế giới.

Sau đó đến năm 330 TCN tại thành phố Alexandria ở Ai Cập tiếp tục trở thành cái nôi tri thức thứ hai của thế giới. Tại thành phố này nhà toán học Euclid và nhà giải phẫu học Herophilus đã xây dựng Thư viện Alexandria vĩ đại. Đây chính là nơi dịch Thánh kinh Hebrew sang tiếng Hy Lạp.

Trung Quốc cũng là một cái nôi của văn minh nhân loại. Thời nhà Lỗ ở Trung Hoa cổ đại, triết gia Khổng Tử (551–479 TCN) đã tập hợp đệ tử sáng tạo ra lý luận triết học mang tên mình. Ông cùng môn phái của mình đi tìm một vị minh quân vận dụng những lý tưởng chính trị của bản thân sáng tạo ra vào công cuộc trị quốc. Luận ngữ của Khổng tử sau này có sức ảnh hưởng không chỉ tại Trung Quốc mà nhiều nước láng giềng khác như Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam.

Trong khi đó ở Ấn Độ, Phật giáo ra đời với sự thành lập của nhiều trung tâm phật học như  Vikramaśīla, và Puspagiri, Takṣaśilā, Nālandā,

Thời kỳ trung cổ ở Tây Âu, nhà thờ công giáo dưới sự bảo trợ của Giáo hội Công giáo là nơi duy nhất còn duy trì các hoạt động học tập. Nhà thờ trở thành trường học và chính nó là tiền thân sơ khai của các viện đại học vĩ đại của châu Âu sau này. Viện Đại học Bologna được xem là viện đại học lâu đời nhất châu Âu.

Cùng thời điểm đó ở khu vực Trung đông, ngành khoa học và toán học của người Hồi giáo phát triển rực rỡ dưới chế độ khalifah. Phát triển rộng khắp cả một vùng từ bán đảo Iberia của châu Âu ở phía Tây cho tới sông Ấn ở phía Đông và tới Đế quốc Mali ở phía Nam.

Đến thời kỳ Phục Hưng, tất cả các lĩnh vực từ khoa học kỹ thuật tới nghệ thuật của phương Tây được phát huy và phát triển trở lại tối đa. Vào khoảng năm 1450, Johannes Gutenberg xây dựng một xưởng in để in ấn và phát hành các tác phẩm văn chương tới tay bạn đọc khắp châu Âu.

Tới giai đoạn hình thành các đế quốc châu Âu, nền văn minh của La Mã và Hy Lạp đã được lan truyền ra toàn thế giới theo dấu chân của các nhà truyền giáo và các cuộc khai hoang.

Công ước của Liên Hiệp quốc về quyền giáo dục

Năm 1966, Liên Hiệp Quốc ban hành Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa. Trong đó điều 13 và điều 14 có các quy định liên quan về giáo dục. Cụ thể:

  1. Các quốc gia thành viên Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa thừa nhận quyền mọi người đều có quyền học tập. Các quốc gia nhất trí rằng giáo dục phải hướng đến sự phát triển đầy đủ và toàn diện về nhân cách, ý thức nhân phẩm và tăng cường sự tôn trọng các quyền và tự do cơ bản của con người. Giáo dục cần và phải có nhiệm vụ giúp mọi người tham gia hiệu quả vào xã hội tự do, thúc đẩy con người trao đổi và gia tăng sự hiểu biết, khoan dung và tình hữu nghị giữa các dân tộc, các sắc tộc hoặc các tôn giáo. Qua đó nhằm mục đích chung là đẩy mạnh hơn nữa các hoạt động duy trì hoà bình của Liên Hợp Quốc.
  1. Để thực hiện đầy đủ quyền được giáo dục, các quốc gia thành viên Công ước nhất trí thừa nhận
  • Giáo dục tiểu học là phổ cập và miễn phí với mọi đối tượng
  • Áp dụng mọi biện pháp thích hợp để từng bước thực hiện giáo dục miễn phí. Tổ chức giáo dục trung học bằng nhiều hình thức khác nhau, kể cả dạy nghề và đưa nó tới gần mọi đối tượng.
  • Áp dụng các biện pháp thích hợp để từng bước thực hiện giáo dục miễn phí. Giúp tất cả mọi đối tượng có quyền tiếp cận với giáo dục đại học một cách bình đẳng, dựa trên năng lực cá nhân.
  • Giáo dục tiểu học phải được khuyến khích và đẩy mạnh ở mức cao nhất tới mọi đối tượng.
  • Tích cực đẩy mạnh xây dựng hệ thống trường học tất cả các cấp, có chính sách học bổng thích đáng và tạo điều kiện về cơ sở vật chất cho đội ngũ giáo viên.
  1. Các quốc gia thành viên Công ước này cam kết tôn trọng quyền tự do của các bậc cha mẹ và của những người giám hộ hợp pháp (nếu có) trong việc lựa chọn trường học cho con cái của họ. Họ có quyền lựa chọn các trường công lập hay ngoài công lập nhưng vẫn đáp ứng các tiêu chuẩn giáo dục cho nhà nước quy định, cũng như tôn trọng đạo đức và giáo dục theo nguyên tắc riêng.
  2. Các cá nhân là tổ chức được tự do thành lập cũng như điều hành các cơ sở giáo dục miến sao tuân thủ đúng các nguyên tắc ở khoản 1 điều này và đáp ứng tiêu chuẩn của nhà nước trong ngành giáo dục.

Điều 14

Các thành viên tham gia Công ước này nếu chưa đủ năng lực thực hiện việc giáo dục tiểu học miễn phí và phổ cập giáo dục tiểu học trong nước mình hay ở phạm vi lãnh thổ thuộc quyền tài phán của quốc gia thì trong thời gian 2 năm phải có kế hoạch chi tiết từng bước nhằm hiện thực hóa mục tiêu thực hiện giáo dục tiểu học miễn phí và phổ cập giáo dục tiểu học trong thời gian đã ấn định trong bản kế hoạch.

rvcentre.edu.vn

Please follow and like us:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *